relatie
19
18
relatie
Een val van de fiets
met grote gevolgen
“
Van de ene op de andere dag was alles
anders. We hadden samen een vol leven,
gingen op vakantie naar het buitenland,
trokken er op de fiets op uit en waren
fanatieke tennissers. Het was altijd druk
en gezellig bij ons, onze vrienden kwamen
graag langs. De kinderen zeggen wel eens
dat het toen eigenlijk al een beetje begon.
Hun vader vergat veel. Maar ik wilde dat
denk ik niet zien. Pieter maakte er zelf een
grapje van. Hij was van de grappen, begrijp
je. Op een dag, nu zo’n drie jaar geleden,
ging hij een boodschap halen op de fiets.
Door een stom ongeluk is hij gevallen en
heeft daarbij zwaar hersenletsel opgelopen.
Tijdens de lange periode van revalidatie
werd duidelijk dat Pieter ook de ziekte
van Alzheimer heeft.
Pieter was de gangmaker, een gezellig-
heidsmens. Maar nu herkent hij de
buurman niet en onze vrienden komen
niet meer. Dat vind ik moeilijk. Ik zorg voor
hem, dag en nacht. ’s Nachts moet hij vaak
naar het toilet en verdwaalt dan in huis.
Dus ik moet steeds alert zijn, alsof je weer
een klein kind in huis hebt. Soms heb ik
hulp, dan kan ik even rust nemen. Nou ja,
een boodschap doen en zo, want dat kan
niet als Pieter alleen thuis is. Ik moet best
wat overwinnen om weg te gaan, want hij
wil niet dat er iemand anders komt. Maar
als ik daarna thuis kom, zitten ze lekker te
kletsen en is het toch goed geweest.
Pieter staat op de wachtlijst voor een plaats
in een verzorgingshuis. Als het zover is,
weet ik niet of we daar gebruik van maken.
Het voelt dan alsof ik hem weg stop. Maar
ja, zó gaat het ook eigenlijk niet. Meer
dan 50 jaar zijn we getrouwd en ik hou
zielsveel van hem, het is zo’n mooie man.
Samen genieten van onze ‘ouwe dag’, dat
is toch heel anders uitgepakt. Het ging niet
vanzelf, maar we hebben nieuwe manieren
gevonden om met de situatie om te gaan.”
Relatietips
w
Geef je gevoel ruimte. Ieder mens
gaat anders om met emoties zoals
angst, boosheid en verdriet. Probeer wel
je gevoel te delen. Houd bijvoorbeeld
allebei een dagboek bij en praat erover.
w
Blijf nergens mee zitten. Lucht je
hart, dat werkt bevrijdend. Zoek bijvoor-
beeld mensen in vergelijkbare situaties.
Lotgenoten weten waar je het over hebt.
w
Geef voor jezelf toe dat je niet alles
in de hand hebt, dat je niet alles aankunt
of oplossen. Je bent tenslotte ook maar
een mens.
w
Zoek intimiteit. Door een ziekte of
handicap kan het fysieke en seksuele
contact veranderen. Je kunt echter nog
steeds heel close zijn door lichamelijk
contact en knuffels, afhankelijk van
de situatie.
w
Neem je zieke partner serieus en
overdrijf de aandacht niet.
w
Geef het aan als je iets vervelend
of irritant vindt.
w
Behandel volwassen mensen als
volwassenen, ook als ze psychische
problemen hebben.
w
Ga altijd samen naar specialisten
en onderzoeken. Twee mensen horen
en vragen altijd meer dan één. Schrijf
van tevoren je vragen op en verlang een
antwoord waar je zelf mee verder kan.
w
Sta open voor elkaars verdriet en
probeer elkaar daarin te ondersteunen
als het nodig is.
w
Verlies je vrienden niet uit het oog.
Goede vrienden leven op hun manier
met jullie mee. Zij vinden het misschien
moeilijk om met de situatie om te gaan.
Geef aan wanneer je er niet of juist wel
over wilt praten.
Binnen een relatie kan veel veranderen wanneer
een van beiden hulp nodig heeft. Niet altijd is dat een
probleem. Maar als de situatie ernstig is, geeft dat
pijn en verdriet. Voor hem of haar, maar ook voor jou
en voor jullie samen. Opeens ziet het leven er heel
anders uit, alsof tijdens de wedstrijd de spelregels
zijn gewijzigd. De plannen voor de toekomst verande-
ren en er ontstaat een nieuw evenwicht in de relatie.
Nieuwe
spelregels
“
Ramona is niet alleen maar patiënt, hoor.
Ze is nog steeds mijn maatje. Soms pakken we
de vakantiefoto’s en halen we herinneringen op.
En wie weet lukt het ons binnenkort nog een
keer om weg te gaan...”
ALS: een streep door de rekening
“
Het begon met ‘onhandigheidjes’, mijn vriendin liet wel eens een kopje
vallen bijvoorbeeld. Dat kwam steeds vaker voor. Inmiddels hebben we
het vonnis gekregen en weten we dat er een einde gaat komen. Daar
waren we alletwee ontzettend kwaad over, het kon gewoon niet waar
zijn dat ons dit overkomt. We voelen ons bedrogen. Ramona gaat er heel
anders mee om dan ik, praat er veel over met haar vriendinnen. Ik ben
niet zo’n prater en ga liever sporten.
Steeds moeten we plannen bijstellen. Een etentje in een restaurant is al
lang niet leuk meer, Ramona vind het verschrikkelijk als een ander ziet dat
ze wordt geholpen met eten. Dus eten we thuis en halen we Chinees als
ik geen zin heb om te koken. Wat we doen en wat we niet doen, wordt
bepaald door de ziekte van Ramona. Alles draait om haar. Het is niet
aardig dat ik het zeg, maar daar baal ik af en toe behoorlijk van.
Tussen ons is er veel veranderd. Ik hou van haar, maar het is allemaal
zo oneerlijk, we voelen ons zo machteloos. In plaats van nadenken over
mooie plannen voor de toekomst, moeten we rekening houden met een
einde dat veel te vroeg komt. We praten dus over andere dingen dan
vroeger. Minder zorgeloos, wel met meer betekenis.”
Een kat in het nauw
“
Ik heb een tijdje echt last gehad van vreselijke gedachten. Ging hij maar
dood, dacht ik bijvoorbeeld, dan was ik weer vrij. Daar ben ik enorm van
geschrokken, ik voelde me zo intens slecht. En schuldig natuurlijk. Ik
vind het nu nog moeilijk om erover te praten, al weet ik dat het ‘normale’
gedachten zijn en begrijp ik beter hoe het komt dat je zulke dingen denkt.
Het zijn eigenlijk een soort sprongen die een kat in het nauw maakt. Je
zoekt onbewust naar een uitweg. En dan ga je soms zulke dingen denken.
Ik heb het toen lang verzwegen, probeerde ze weg te duwen. Tot ik een
keer bij een vriendin zat en een verschrikkelijke huilbui kreeg. Echt, een
waterval. Kwam alles er uit. Laatst hadden we het daar nog eens over.
Zei ze: “Meid, dat denk ik ook wel eens en mijn man is kerngezond...”
Dit voorbeeld staat in het Zorgboek Mantelzorg van de Stichting Septem-
ber/Mezzo. Het is op aanvraag verkrijgbaar (ook op cd!) en gratis voor
verzekerden van Zilveren Kruis Achmea. Het boek is geschreven voor
mantelzorgers en behandelt uiteenlopende onderwerpen waar je mee
te maken kunt krijgen als je langdurig voor een ander zorgt.
“
Ondanks alles kunnen we
soms ontzettend met elkaar
lachen. Om flauwe dingen:
een gek verhaal van vroeger
of iemand met een raar
hoedje op. Heerlijk is dat.”
